MENU:

Strona główna

Aktualności

Program

Organizatorzy

Rada Naukowa

Terminy i opłaty

Karta zgłoszenia - do pobrania

Jak dojechać?

Hotele

Kontakt

ORGANIZATORZY:

logopwsw uw
 uj  uw
pts uw
pts urz
uzhnu urz
up

O KONFERENCJI






















 

Postrzeganie młodzieży zmienia się wraz ze zmianami społecznymi. W czasach szybkich zmian, kiedy społeczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej odchodziły od dotychczasowych ścieżek rozwojowych, młodzież była traktowana jako ważna siła społeczna będąca lokomotywą transformacji. Młode pokolenie ze swoim optymizmem, aspiracjami, innowacyjnością, stanowiło niekiedy jedyny zasób w społeczeństwie postkomunistycznym w okresie transformacji. Zgodnie z tezą Karla Mannheima młodzież stanowiła siły rewitalizacyjne, szybko dostosowując się do zmian. System tworzący nowe struktury i pozycje był przyjazny młodzieży i absorbował jej energię, siły do własnych celów. Sprawdziła się też kolejna teza Mannheima mówiąca o tym, że w społeczeństwach dynamicznych, zaczynających od nowa młodzież będzie pełniła rolę awangardy zmian, a jej zdolności, motywacje, witalność będą zagospodarowane i wykorzystane w procesie modernizacji.

            Zgoła odmienne jest postrzeganie młodzieży w społeczeństwie, w którym proces zmian wyraźnie spowalnia, co charakteryzuje np. kraje obszaru Europy Środkowej i Wschodniej. Kryzys gospodarczy w 2008 r. sprawił, że sytuacja młodzieży uległa pogorszeniu. W społeczeństwach statycznych młodzież jest często traktowana jako problem i zagrożenie dla systemu, który nie jest w stanie jej zagospodarować. Bunty i protesty z dużym udziałem młodych, pojawiające się w wielu państwach europejskich i w Stanach Zjednoczonych oraz w państwach Afryki Północnej, można potraktować jako wyraz niewydolności systemu i spychania młodzieży na margines struktury społecznej. Innym sygnałem wskazującym na rosnące problemy młodzieży jest ograniczenie mobilności społecznej. Według Zygmunta Baumana dzisiejsza młodzież jest pierwszym pokoleniem, które nie osiągnie wyższej lub co gorsza tej samej pozycji życiowej co jej rodzice. Z kolei Manuel Castells uważa, iż wiek globalizacji i społeczeństwa informacyjnego doprowadził do tego, że został odwrócony historyczny trend polegający na tym, że każde kolejne pokolenie miało wyższy materialny dobrobyt od swoich poprzedników. Innymi słowy, młodzież jest postrzegana jako główny przegrany globalizacji i – w konsekwencji – nowego typu społeczeństwa. Ryzyko i niepewność na trwałe naznaczyły ścieżki biograficzne młodej generacji. O tym, że młodzież jest niezadowolona, a jej szanse życiowe są ograniczone, dowiedzieliśmy się obserwując wybuch rewolucji na Ukrainie w 2014 r. oraz zmiany polityczne w Polsce w 2015 r.

Dzisiaj, chcąc rozpoznać wzajemne relacje między młodzieżą i społeczeństwem, warto odwołać się do Helmuta Schelsky’ego i stawianych przez niego pytań: „Co młodzież oznacza dla społeczeństwa?” oraz „Co oznacza społeczeństwo dla młodzieży?”

Celem konferencji jest próba uzyskania odpowiedzi na postawione pytania oraz stawianie nowych, na które należy poszukiwać odpowiedzi. Z jednej strony młodzież może być traktowana jako zwierciadło epoki, w którym najlepiej ujawniają się problemy społeczeństwa. Z drugiej należałoby się przyjrzeć temu, jak stan systemu społecznego wpływa na sposób myślenia młodych o przyszłości i na jej strategie życiowe.

Proponujemy zatem koncentrację na następujących obszarach warunkujących funkcjonowanie młodzieży we współczesnym post-transformacyjnym społeczeństwie: 

Obszar edukacji. Faktem jest inflacja wykształcenia. Umasowienie średniej i wyższej edukacji ma pozytywne (lepiej wykształcone społeczeństwo), ale też negatywne konsekwencje (dyplomy tracą na wartości i rzadziej pełnią funkcje akceleratora społecznej mobilności. Nie zniknęły nierówności w dostępie do kształcenia, szczególnie do renomowanych szkół i uczelni. Wśród młodzieży z niższym statusem, dysponującej gorszymi dyplomami, może dochodzić do deprecjacji wykształcenia, co w efekcie ogranicza jej szanse życiowe na przyszłość.

Obszar rynku pracy. Stan gospodarki i jej ograniczona chłonność wysoko wykwalifikowanych pracowników powoduje, że mimo lepszego wykształcenia niż pokolenie rodziców, młodzi ludzie mają problemy ze znalezieniem pracy oraz z uzyskaniem odpowiedniego statusu zawodowego zbieżnego z ich kompetencjami. Stanowią oni główny składnik nowej kategorii społecznej − prekariatu. Społeczeństwo informacyjne, sieciowe, stwarza jej jednak nowe możliwości szukania zatrudnienia. Globalny rynek pracy dla młodych wykształconych i aktywnych osób stanowi alternatywę dla rynku krajowego.

Obszar wchodzenia w dorosłość. Społeczeństwo ponowoczesne i post-transformacyjne zmienia sposoby i warunki wchodzenia w dorosłość. Z jednej strony pojawiają się tutaj bariery ekonomiczne, które skazują młodzież na zależność od rodziców (pokolenie bumerangów). Z drugiej przemiany kulturowe w postaci indywidualizacji sprawiają, że młodzież konstruuje własne trajektorie odwołując się do zaspokojenia swoich indywidualnych potrzeb, co ma wpływ na zmianę typu więzi społecznych, wzorów rodziny. Obszar planów na przyszłość i szans życiowych. Interesują nas skutki usytuowania młodych w przestrzeni społecznej. Inaczej skutki globalizacji może odczuwać młodzież zamieszkała w metropoliach, gdzie absorbowana jest jej witalność i innowacyjność, a zgoła odmiennie będzie na peryferiach, gdzie efekty kryzysu mogą być bardziej widoczne. Odnosi się to także do miejsca młodzieży w przestrzeni społecznej: tradycyjnie pojmowanej strukturze społecznej (drabinie zróżnicowania społecznego), bycia on- i off-line, przenoszenia styczności społecznych do przestrzeni wirtualnej.

Obszar planów na przyszłość i szans życiowych. Interesują nas skutki usytuowania młodych w przestrzeni społecznej. Inaczej skutki globalizacji może odczuwać młodzież zamieszkała w metropoliach, gdzie absorbowana jest jej witalność i innowacyjność, a zgoła odmiennie będzie na peryferiach, gdzie efekty kryzysu mogą być bardziej widoczne.  Odnosi się to także do miejsca młodzieży w przestrzeni społecznej: tradycyjnie pojmowanej strukturze społecznej (drabinie zróżnicowania społecznego), bycia on- i off-line, przenoszenia styczności społecznych do przestrzeni wirtualnej.  

Obszar wartości, moralności, religijności i stylów życia. Coraz bardziej powszechna w dzisiejszym świecie mobilność uwalnia współczesną młodzież z więzów społecznych, przez co m.in. w znacznie mniejszym stopniu podlega ona kontroli społecznej. Dodatkowo dyfuzja kulturowa, stwarzająca konieczność konfrontacji z wielością systemów społecznych oraz kulturowych, wraz z ich specyficznymi uwarunkowaniami i normami, sprzyja pluralizacji postaw, poglądów i zachowań młodych ludzi. Coraz wyraźniej uwidaczniająca się w badaniach młodzieży niezależność i indywidualizacja sprzyja z kolei przemianom w takich wymiarach jak religijność, systemy norm i wartości oraz style życia.

Obszar związany ze zdrowiem. Zdrowie ludności to istotna wartość w polityce państw, a także ważny element rozwoju gospodarczego, dlatego podejmowane są działania profilaktyczne. Istotną rolę w tym obszarze mogą odgrywać media masowe. Młodzież jest szczególnie narażona na podejmowanie zachowań ryzykownych, które mogą doprowadzić do utraty zdrowia, a nawet życia. Stąd potrzeba uczenia (się) działań prozdrowotnych, np. zdrowego odżywania, aktywności fizycznej, badań profilaktycznych. Interesuje nas stosunek młodzieży do zdrowia i do choroby oraz wpływ tych czynników na młodych ludzi. Chcemy dyskutować na tematy związane z niepełnosprawnością młodzieży, przewlekłymi chorobami, uzależnieniami, aktywnością prozdrowotną.

Obszar aktywności społecznej i politycznej młodzieży. Wielu socjologów jak też publicystów zwraca uwagę na kulturę polityczną młodzieży. Zainteresowanie partycypacją, aktywnością, podmiotowością wzrosło po ostatnich wyborach parlamentarnych i prezydenckich, w których to młodzież poparła siły antysystemowe. Po raz kolejny stała się liczącą się siłą prowadzącą do zmiany politycznej w kraju. Najnowsze wyniki badań KBPN CBOS nad młodzieżą wskazują na ograniczone zaufanie młodzieży do innych, niewielką skłonność do angażowania się w sprawy społeczne oraz dalszy spadek przekonania o skuteczności wspólnego działania. Z jednej strony pojawia się dalsza erozja postaw obywatelskich, a z drugiej rośnie zainteresowanie polityką oraz wzmacniają się orientacje prawicowe wśród młodzieży.

Obszar wizji przyszłości.  Myślenie o przyszłości − rozumianej jako to, co może lub powinno nastąpić − jest niezbywalnym elementem życia społecznego. Wiąże się z nim wybór i wartościowanie. Punktem wyjścia jest natomiast obszar niewiadomego: niepewność, ryzyko, niewiedza. W szczególny sposób dotyczy to młodzieży, której cele, wartości i dokonywane wybory mogą wzmacniać lub ograniczać zmianę społeczną. Wypracowanie sposobów radzenia sobie z rosnącym ryzykiem i niepewnością przyszłych zdarzeń może być celem refleksji socjologicznej, a krytyczna analiza wizji przyszłości leżących u podstaw polityk publicznych − przedmiotem naukowego zainteresowania socjologów. Współczesne wyzwania ekonomii, ochrony środowiska, polityki energetycznej i klimatycznej, rozwoju społecznego w skali lokalnej i globalnej wyznaczają istotne dla ludzi obszary refleksji dotyczącej odpowiedzi na zasadnicze pytanie: dokąd jako ludzkość zmierzamy, jakimi drogami, i co na tych drogach może nas spotkać.

Obszar komunikacji społecznej. Życie codzienne zdominowane jest przez szeroko rozumianą kulturę wizualną. Piotr Sztompka uważa, iż żyjemy w społeczeństwie ikon, spektaklu, autoprezentacji, designu i podglądactwa. W każdym z tych wymiarów dostrzec można rożne formy manifestowania relacji międzyludzkich, a co się z tym wiąże, różne sposoby wypełniania przestrzeni komunikacyjnej mniej lub bardziej wyrafinowanymi strategiami porozumiewania się jednostek. Ważnym zadaniem dla badaczy jest przyjrzenie się współczesnej dynamice tych procesów wraz z towarzyszącą temu specyfiką „odgrywania” ról właściwych dla danej grupy w określonym kontekście społeczno-kulturowym. Pokolenie Millenialsów żyje na platformach społecznościowych, a ich nawyki komunikacyjne znacząco różnią się od przyzwyczajeń poprzednich pokoleń. Młodzież jest tą szczególną grupą, której życie w dużym stopniu urzeczywistnia się więc w świecie wirtualnym i Facebook stanowi dla wielu młodych ludzi Mcluhanowskie rozszerzenie zmysłów, przedłużając komunikację społeczną, staje się istotnym elementem życia społecznego.